Forskrift om vern av Kurv frå Valdres som geografisk nemning

DatoFOR-2011-04-07-367
DepartementLandbruks- og matdepartementet
PublisertI 2011 hefte 3
Ikrafttredelse07.04.2011
Sist endret
Endrer
Gjelder forNorge
HjemmelLOV-2003-12-19-124-§30, FOR-2002-07-05-698-§15, FOR-2003-12-19-1790
Kunngjort08.04.2011   kl. 14.40
KorttittelForskrift om Kurv frå Valdres

Kapitteloversikt:

Heimel: Fastsett av Mattilsynet 7. april 2011 med heimel i lov 19. desember 2003 nr. 124 om matproduksjon og mattrygghet mv. (matloven) § 30 jf. forskrift 5. juli 2002 nr. 698 om beskyttelse av opprinnelsesbetegnelser, geografiske betegnelser og betegnelser for tradisjonelt særpreg på næringsmidler (forskrift om beskyttede betegnelser) § 15, jf. delegeringsvedtak 19. desember 2003 nr. 1790.

§ 1.Verna produktnemning

Kurv frå Valdres.

§ 2.Rettmessig brukar

Kurv frå Valdres BA.

§ 3.Vilkår for bruk av produktnemninga 

1. Produktskildring

Kurv frå Valdres er spekjepølse laga i samsvar med gammal tradisjon i Valdres. Nemninga omfattar tre hovudtypar: storfe, småfe og vilt. Kurv frå Valdres skal vere urøykt.

Kurv frå Valdres finst i eit mangfald av storleikar og former. Kurven skal ha mørk ytterkant og raudfarga kjerne og er kjenneteikna ved ein søtleg smak og variabel konsistens. Kurven kan vere både finhakka og grovhakka. 

2. Geografisk område

Kurv frå Valdres skal vere foredla i regionen Valdres, som omfattar kommunane Etnedal, Nord-Aurdal, Sør-Aurdal, Vang, Vestre Slidre og Øystre Slidre. 

3. Produksjonsmetode

Til foredling av Kurv frå Valdres kan det brukast ulike typar kjøtt avhengig av type spekjepølse. Nærmare krav til innhald av kjøttråvare i dei tre hovudtypane er sette opp i tabell 1.

Tabell 1 Krav til råvareinnhald i Kurv frå Valdres

RåvareKurv frå Valdres StorfeKurv frå Valdres SmåfeKurv frå Valdres Vilt
Storfekjøtt≥ 35 %
Småfekjøtt≥ 40 %
Viltkjøtt≥ 40 %
Spekk/småflesk≤ 30 %≤ 30 %≤ 30 %

Andre ingrediensar som kan brukast til foredling av Kurv frå Valdres, er blod eller hemoglobin, innmat, potet, løk og krydder. Raudvin, sirup, saft, øl og sprit kan brukast som smakstilsetjing.

Det skal ikkje brukast startarkultur ved foredling av Kurv frå Valdres.

Kjøtt, spekk/småflesk og eventuelt løk skal kvernast ein gong. Alle ingrediensane i deigen skal deretter hakkast til ønskt konsistens før deigen blir elta i eltemaskin. Ferdig elta deig skal stappast i naturtarm eller lerretstarm før endane blir påsette klips eller knytte.

Foredling av kurv skal skje i tidsrommet frå 1. november til 1. april. Temperatur og luftråme skal målast minst éin gong i veka og regulerast ved opning eller lukking av lufttilførselen. I nødstilfelle kan det brukast vifter. Kunstig regulering av klimaet ved hjelp av klimarom skal ikkje brukast.

Berre spekjepølser som har hatt ein vektreduksjon på minimum 30 % og vassaktivitet på maksimum 0,8 aw, kan bruke nemninga Kurv frå Valdres. 

4. Merking av produktet

Kurv frå Valdres kan merkjast med teksten og figurmerket for beskytta geografisk nemning.

Kurv frå Valdres skal brukast som produktnamn (hovudvarenemning) med tilleggsnemningane storfe, småfe eller vilt.

§ 4.Iverksetjing

Forskrifta blir sett i verk straks.

Vedlegg. Utgreiing om produktopphavet og tilknytinga til det geografiske området

I Valdres er det lang tradisjon for å lage spekjepølse. Av oppskriftene som blir brukte i dag, veit vi at nokon i alle fall kan førast tilbake til ca. 1910, men dei er truleg mykje eldre. Spekjepølse vart laga for å konservere kjøtt og innmat som ikkje vart utnytta på annan måte etter haustslaktinga på gardane. Profesjonelle produsentar har no teke over størstedelen av produksjonen i Valdres, men framleis kan nesten alle personar i regionen over 60 år fortelje om at det blei laga spekjepølse heime da dei voks opp.

Kurv er ei nemning som i lang tid har vore brukt om alle typar spekjepølse i Valdres, uavhengig av kva for råvare som er brukt. Både kjøttype og mengda av innmat varierte mykje, avhengig av tilgjengeleg råvare og om det skulle lagast festkurv eller kvardagskurv.

Særpreget til Kurv frå Valdres skriv seg frå dei naturgitte føresetnadene i Valdres og den tradisjonelle foredlingsmetoden utan bruk av startarkultur. Klimaet i Valdres i foredlingsperioden frå 1. november til 1. april er tørt og kjølig, noko som er gunstig for naturtørking. I tillegg til klimaet vil det i hovudsak vere vekstforholda til bakteriefloraen på foredlingsstaden (husfloraen) som styrer utviklinga av produktet.